Spawanie TIGiem – co warto wiedzieć?

Na czym polega spawanie TIGiem? Czy metoda ta jest faktycznie bardziej wymagająca niż inne? Technika TIG traktowana jest jako wszechstronna i dająca spawaczowi wiele możliwości, w tym łączenia metali różnych gatunków. Efekt poprawnie przeprowadzonego spawania metodą TIG może być niezwykle precyzyjny, a uzyskana spoina wysokiej jakości. Co zatem warto wiedzieć na temat spawarek TIG i samego sposobu pracy? Zachęcamy do zapoznania się z naszymi wskazówkami!

Opis metody TIG

Zgodnie z obowiązującą normą pełna nazwa tej metody brzmi: spawanie elektrodą wolframową w osłonie gazów obojętnych. Została opracowana w Stanach Zjednoczonych, skąd dotarła również do Europy. Używany skrót TIG pochodzi od angielskiej nazwy Tungsten Inert Gas, gdzie „tungsten” oznacza wolfram.

Spawanie metodą TIG należy do technik łukowych – łuk elektryczny generowany jest dzięki wspomnianej elektrodzie wolframowej. W zależności od zastosowanego sposobu, do jego zajarzenia dochodzi poprzez potarcie lub bezstykowo. Wysoka temperatura łuku umożliwia nadtopienie metalu i łączenie powierzchni w ramach przetopienia rowka spawalniczego. W tym przypadku nie jest wymagane zastosowanie dodatkowego spoiwa. Jeżeli dana praca wymaga takiego materiału, który na rynku dostępny jest jako pręt TIG, spawacz musi podać go ręcznie – elektroda TIG pozostaje nietopliwa.

Zgodnie z pełną nazwą metody, stosując TIG musisz zaopatrzyć się również w odpowiedni gaz osłonowy. Pełni on oczywiście rolę ochronną i zapobiega zanieczyszczaniu jeziorka spawalniczego ze strony czynników zewnętrznych. Gazem, jakiego możesz użyć jest substancja obojętna – powinien to być zatem argon lub hel, ewentualnie mieszanka obu tych gazów. Dysza gazowa znajduje się bezpośrednio w uchwycie spawalniczym TIG.

Metody spawania TIG Scratch i TIG Lift – czym się różnią?

Omawiając ogólnie metodę spawania TIG nie można pominąć również TIG Lift – czyli techniki opartej na określonym sposobie zajarzenia łuku.

W nowoczesnych spawarkach możesz spotkać się z funkcją zajarzenia HF – czyli bezstykowego. Do zapłonu dochodzi w takim wypadku dzięki zainstalowanemu jonizatorowi, który generuje wysoką częstotliwość prowadzącą do wytworzenia łuku. Jednak standardową, czy może „tradycyjną” metodą na zajarzenie jest nadal potarcie. Końcówka elektrody wolframowej musi zetknąć się z powierzchnią metalu, by uzyskać przeskok energii elektrycznej. Ten sposób określa się mianem TIG Scratch – TIG Lift wydaje się jego odmianą, przynosi jednak nieco lepsze rezultaty.

W przypadku TIG Scratch potarcie końcówką elektrody powierzchni materiału może niestety naruszyć jej spójność i doprowadzić do niewielkiego wykruszenia się wolframu. Może zatem zanieczyścić spoinę, co obniży jej jakość końcową. TIG Lift, jako kolejna metoda zajarzenia łuku jest podobna technicznie, jednak mniej ryzykowna. Tutaj również niezbędne jest zetknięcie się końcówki elektrody z metalem, jednak natychmiast po styku konieczne jest jej podniesienie – w ten sposób zaciągniesz łuk, ale ograniczysz ryzyko odłupywania się drobinek wolframu.

Chociaż wykorzystywanie w czasie spawania TIG bezstykowego zajarzenia HF staje się coraz powszechniejsze, TIG Lift nadal jest sposobem zapewniającym uzyskanie spoiny o w miarę czystej strukturze i zwartej budowie. Metodę tę stosuje się ponadto w miejscach, gdzie zajarzenie łuku za pomocą wysokiej częstotliwości mogłoby w negatywny sposób odbić się na działaniu znajdującej się w pobliżu elektroniki.

Przygotowanie do spawania TIGiem

Faktem jest, że metoda TIG wybierana jest w przypadku spawania, którego celem jest uzyskanie spoiny o możliwie najlepszym wyglądzie, precyzji wykonania i oczywiście jakości czy trwałości. W wykonanie spawu należy zatem włożyć nieco więcej wysiłku – a przede wszystkim odrobinę umiejętności i wiedzy. Nadal jednak jest to metoda dostępna dla każdego i z pewnością satysfakcjonująca!

Pierwszym krokiem, jaki musi wykonać spawacz jest dobranie i przygotowanie elektrody nietopliwej. Nie jest to specjalnie skomplikowane zadanie – ustalając jej średnicę czy rodzaj (poza czysto wolframowymi dostępne są również warianty wzbogacane różnymi dodatkami, na przykład cyrkonem) opieraj się głównie na materiale, który zostanie poddany spawaniu i jego grubości. Koniecznie weź pod uwagę także natężenie prądu, z jakim będziesz pracować oraz biegunowość. Zasady te dotyczą zarówno spawania TIG DC, jak i TIG AC. Przed rozpoczęciem obróbki musisz też naostrzyć elektrodę w taki sposób, by jej czubek uzyskał kąt nachylenia w przedziale od 35 do 45 stopni. Jeżeli konieczne jest zastosowanie dodatkowego spoiwa, wybierz pręt TIG o tym samym składzie, co surowiec lub też najbardziej zbliżonym.

Pamiętaj również o przygotowaniu metalu do spawania – warto przed rozpoczęciem pracy dokładnie oczyścić jego powierzchnię. Powinna być wolna od tłuszczu, smarów i ewentualnych powłok, takich jak farby. Jeśli występują ogniska rdzy, je także należy usunąć. W zależności od tego, jak dużo zabrudzeń musisz zdjąć z metalu, możesz wykorzystać do czyszczenia szczotkę drucianą lub też przeszlifować elementy.

Spawanie TIGiem krok po kroku – czyli jak spawać metodą TIG?

Jak już wiesz, łuk zainicjować możesz poprzez potarcie lub bezstykowo – zależy to od dostępnego urządzenia spawalniczego oraz warunków panujących w otoczeniu. Korzystając z dodatkowego spoiwa przygotuj się na pewnego rodzaju trudność – pręt TIG musisz podawać osobno, co oznacza, że jedną ręką pchasz w określonym kierunku uchwyt spawalniczy, w drugiej natomiast trzymasz pręt. Może on w tym samym momencie znajdować się w jeziorku spawalniczym lub też możesz podawać nadtopione spoiwo kroplami. Wymaga to odrobiny wprawy i z początku większość spawaczy poświęca na naukę tej techniki nieco więcej czasu.

Dysza odpowiedzialna za podawanie gazu osłonowego jest już wbudowana w uchwyt spawalniczy TIG. Uchwyt może być ponadto chłodzony cieczą w tak zwanym obiegu zamkniętym.

Kilka słów o parametrach spawania

W przypadku spawania zarówno metodą TIG DC (prądem stałym), jak i TIG AC (prądem przemiennym) można wskazać kilka istotnych wskazówek związanych z poprawnym ustawieniem parametrów pracy:

  • biegunowość – niemal za każdym razem wykorzystywana jest biegunowość ujemna,

  • natężenie prądu spawania – tutaj liczy się zarówno grubość spawanego materiału, jak i rodzaj elektrody wolframowej czy też jej średnica; za niski poziom natężenia utrudnia uzyskanie prawidłowego przetopu, za wysoki z kolei może nawet powodować miejscowe przegrzanie metalu i jego uszkodzenie,

  • gaz osłonowy – zawsze musi to być gaz obojętny chemicznie i najczęściej jest to argon – czystego helu używa się raczej w warunkach ściśle kontrolowanych i w trakcie prac o wysokiej specjalizacji,

  • prędkość spawania – parametr, na który w stu procentach wpływ na spawacz i jego umiejętności; zaleca się, by była ona w miarę równomierna, co przełoży się na końcowy wygląd spawu.

Spawanie żeliwa, aluminium czy rur TIGiem – sprawdź, o czym musisz pamiętać

Metoda TIG nadaje się właściwie do spawania metalu każdego typu. Do tego fakt, że gotowa spoina nie wymaga dodatkowej obróbki w postaci oczyszczania jej z żużlu, stawia TIG na wysokiej pozycji technik spawalniczych. W tym miejscu pokrótce postaramy się omówić sposoby spawania poszczególnych gatunków – ponieważ to od surowca zależy w ogromnej mierze dobór parametrów i trybu pracy spawarki TIG.

Metodę wykorzystującą elektrody nietopliwe stosuje się w przypadku różnego rodzaju prac montażowych. Spawanie rur TIGiem jest powszechnym zjawiskiem – w przypadku układania i łączenia rurociągów spawy powinny być niezwykle trwałe, a metoda TIG bez wątpienia taki efekt gwarantuje. Tym samym możemy też wspomnieć, że można zastosować ją nawet przy obróbce bardzo cienkich blach.

TIGiem spawać można także inne surowce. Opierając się na metodzie TIG DC opracujesz takie metale, jak stale stopowe i niestopowe, a także miedź. Również stal wysokostopowa, zawierająca znaczne ilości węgla w składzie, zostanie bez większych trudności zespawana TIGiem. Metodę TIG chętnie wykorzystuje się ponadto do spawania aluminium i jego stopów. W tym wypadku sięgnij po technikę TIG AC.

Spawanie TIGiem daje też wiele możliwości związanych z łączeniem ze sobą metali różnych gatunków. Umiejętne ustawienie parametrów takich, jak chociażby natężenie prądu ułatwia realizację prac spawalniczych bez ryzyka uszkodzenia materiałów. Innymi słowy – uzyskasz temperaturę, która nadtopi pierwszy metal, ale nie doprowadzi do uszkodzenia drugiego. Jednak, jak cała metoda TIG, także tego rodzaju obróbka wymaga już większej wprawy, jak i pewnych umiejętności.

Centrumspawalnicze - Spidweld 

Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą urządzeń spawalniczych, narzędzi i skrzynek narzędziowych.