f

Spawacz, jako osoba wykonująca prace spawalnicze, jest narażony na szereg zagrożeń wynikających z używania spawarek i pracy z rozgrzanym metalem, takim jak stal, żeliwo czy aluminium. Jest to zatem zawód szczególnie niebezpieczny, co z kolei wiąże się z koniecznością zastosowania odpowiedniej ochrony w czasie pracy. Należy przy tym nadmienić, że nawet wykonując drobne, półprofesjonalne prace spawalnicze w domu czy warsztacie konieczne jest zadbanie o chociaż podstawowe elementy ochrony osobistej, o których, między innymi, traktuje poniższy poradnik.

Z jakimi zagrożeniami wiąże się praca spawacza?

Praca spawacza obarczona jest szeregiem zagrożeń związanych przede wszystkim z wysoką temperaturą generowaną przez urządzenie spawalnicze. Poza groźbą poparzenia ciała pojawia się również ryzyko pożarowe, co wiąże się z koniecznością zabezpieczenia przeciwpożarowego nie tylko samego pracownika, ale też otoczenia, w którym wykonuje prace. Nawet jeśli dana czynność powinna zająć raptem kilka minut, zachowanie odpowiednich zasad bezpieczeństwa powinno być bezwzględnie przestrzegane!

W tym miejscu skupimy się jednak przede wszystkim na szczególnie niebezpiecznych czynnikach wpływających bezpośrednio na spawacza. Poza wysoką temperaturą może on zetknąć się z:

  • hałasem
  • promieniowaniem ultrafioletowym widzialnym i podczerwonym – emitowanym przez łuk elektryczny, stanowiącym obciążenie dla wzroku, ale i wpływającym na tkanki skóry,
  • dymem spawalniczym – który zawiera szkodliwe związki chemiczne oraz cząstki stałe negatywnie wpływające na układ oddechowy,
  • odpryskami rozgrzanego metalu – które mogą prowadzić do bolesnych oparzeń skóry rąk czy twarzy,
  • ryzykiem porażenia prądem – w przypadku pracy ze sprzętem uszkodzonym czy w nieprawidłowych warunkach,
  • urazami kręgosłupa wynikającymi z pracy w często nienaturalnej, wymuszonej pozycji ciała.

Wymienione wyżej czynniki mogą przyczyniać się do występowania schorzeń takich, jak gorączka metaliczna (schorzenie epizodyczne), pylica płuc czy też astma. W przypadku chorób układu oddechowego główną przyczyną jest narażenie na kontakt z dymem spawalniczym oraz cząsteczkami metali.

Jak przygotować się do rozpoczęcia prac spawalniczych?

W związku z wysokim zagrożeniem, które niesie ze sobą praca spawacza, już na etapie przygotowań do pracy należy w prawidłowy sposób przygotować swoje stanowisko, jak i najbliższe otoczenie. Proces spawania, jak już wspomnieliśmy, wiąże się z podwyższonym ryzykiem pożarowym, zatem przed przystąpieniem do używania sprzętu spawalniczego należy:

  • odpowiednio zabezpieczyć, a najlepiej usunąć z bezpośredniego otoczenia materiały łatwopalne, takie jak papier, karton, drewno, tkaniny oraz wszelkiego typu substancje chemiczne,
  • stanowisko ulokować tak, by nie znajdowało się w zasięgu łatwopalnych elementów konstrukcyjnych pomieszczenia, jak belki stropowe czy ściany wykonane z płyt kartonowo-gipsowych,
  • zapewnić szybki dostęp do sprzętu przeciwpożarowego, takiego jak gaśnica lub, ewentualnie, koc gaśniczy,
  • sprawdzić, czy sprzęt spawalniczy i wszystkie wykorzystywane akcesoria są sprawne i gotowe do użycia,
  • przygotować i zastosować środki ochrony indywidualnej.

Jeśli stanowisko było wcześniej użytkowane do celów spawalniczych, jego przygotowanie nie powinno stanowić większego problemu. W przypadku tworzenia miejsca, które do tej pory służyło innym celom warto dobrze rozplanować przestrzeń i zadbać o profilaktykę, to jest odpowiednią wentylację pomieszczenia, regularne przeprowadzanie pomiarów środowiskowych czy prowadzenie szkoleń BHP dla spawaczy.

W przypadku realizacji prac spawalniczych w warunkach domowych czy też innymi słowy półprofesjonalnych konieczne jest stosowanie wszystkich możliwych elementów ochrony i ograniczenie do minimum ryzyka pożarowego.

Środki ochrony indywidualnej

Środki ochrony indywidualnej to elementy zabezpieczające spawacza bezpośrednio przed negatywnym oddziaływaniem wyżej wymienionych zagrożeń występujących w trakcie realizacji prac spawalniczych. Na stanowisku pracy, tak przemysłowym, jak i warsztatowym czy domowym nie powinno zabraknąć akcesoriów zabezpieczających wzrok oraz twarz – to wręcz obowiązkowe elementy podczas wykonywania nawet krótkich i niewielkich prac. W przypadku dłuższej pracy czy też realizacji zadań w warunkach przemysłowych warto rozważyć ponadto zastosowanie akcesoriów chroniących słuch oraz drogi oddechowe.

Niezwykle istotną rolę w osłonie spawacza przed wysoką temperaturą czy odpryskami pełni specjalistyczna odzież robocza. I nie mamy na myśli tylko ubrań z długim rękawem, które chronią ręce, ale też rękawice ochronne czy obuwie. Chociaż wymienione elementy nie są uznawane za najwygodniejsze, to właśnie one stanowią dla spawacza jedyną barierę przed szeregiem zagrożeń, na które jest narażony. Nigdy nie powinno się z nich więc rezygnować!

Odzież oraz obuwie ochronne spawacza

Zgodnie z listą zagrożeń, którą podaliśmy, można łatwo wywnioskować, że odzież oraz obuwie ochronne spawacza powinny być wykonane z materiałów niepalnych, by w przypadku kontaktu z rozgrzanym metalem czy urządzeniem nie doszło do zapłonu. W zależności od indywidualnych oczekiwań użytkownika, jak i zakresu prac, jakie wykonuje w zakładzie przemysłowym czy warsztacie, producenci oferują ogromny wybór specjalistycznych ubrań, w tym fartuchy spawalnicze, bluzy, koszule, spodnie (także typu ogrodniczki), profesjonalne kombinezony, narzuty i ostatecznie rękawy spawalnicze, które chronią przede wszystkim ręce na całej długości.

Osobnym elementem odzieży są ochronne rękawice spawalnicze, znacznie różniące się od klasycznych wariantów roboczych. Każdy model musi spełniać przyjęte normy (np. PN-EN 12477:2005 wraz z dalszymi rozszerzeniami). Na rynku dostępne są różne rodzaje, dostosowane do metody spawania, ale też modele uniwersalne. Najczęściej szyte są ze skóry naturalnej wraz z elementami wykonanymi z tkanin niepalnych. Wiele modeli jest nieco dłuższych od standardowego rozmiaru, dzięki czemu częściowo chronią również przedramiona.

Specjalne obuwie ochronne dla spawacza ma za zadanie chronić go przed ryzykiem zapłonu materiału spodni na skutek dostania się iskier czy odprysków pomiędzy cholewkę buta i brzeg nogawki. Podobnie, jak rękawice spawalnicze, także buty są wykonane z materiałów niepalnych. Uzupełnieniem dla takiego obuwia mogą być skórzane nagolenniki izolujące przed szkodliwymi czynnikami dolne strefy nóg.

Ochrona dróg oddechowych – o tym nie można zapomnieć

Dym spawalniczy zawiera wiele szkodliwych substancji, które w trakcie wielu lat pracy mogą doprowadzić do szeregu groźnych powikłań i występowania chorób zawodowych. Nowoczesne akcesoria BHP pozwalają na szczęście skutecznie chronić układ oddechowy za pomocą masek czy półmasek wyposażonych w filtry.

Prawidłowa ochrona wzroku w trakcie spawania

Rozwiązaniem łączącym zarówno częściową ochronę płuc z osłoną wzroku może okazać się przyłbica z systemem nawiewu. Jej podstawowym zadaniem jest ochrona wzroku oraz twarzy przed szkodliwym działaniem promieniowania oraz odpryskami pojawiającymi się w trakcie spawania. Najnowocześniejsze modele wyposażone są w systemy filtracji, które chronią także układ oddechowy i zapewniają spawaczowi bardzo komfortowe warunki pracy. Mogą być używane nawet przy dłużej trwających pracach, a odpowiednio wyważona konstrukcja nie obciąża nadmiernie odcinka szyjnego kręgosłupa.

Chociaż przyłbice stanowią obecnie najwygodniejsze akcesoria ochronne o bardzo wszechstronnym działaniu, na rynku dostępne są również osłony innego rodzaju, takie jak: okulary i gogle spawalnicze czy tarcze spawalnicze. W odróżnieniu od przyłbic bywają one jednak znacznie mniej wygodne w użyciu, ograniczona jest również ich funkcjonalność. Biorąc pod uwagę, że przyłbice mogą być wyposażone w opcję samościemniania czy wspomniane filtry, to właśnie ten system osłonowy polecamy najbardziej!

Podsumowanie – bezpieczeństwo przede wszystkim

Praca spawacza jest zajęciem niezwykle wymagającym i często niebezpiecznym, ale przy tym niezwykle satysfakcjonującym. Realizując kolejne zadania związane ze spawalnictwem nie można zapominać o tym, że dbanie o własne bezpieczeństwo jest podstawą każdego zajęcia – zarówno realizowanego w pełni zawodowo, jak i amatorsko.